Khi mua cẩm thạch (Jadeite, phỉ thúy), bạn sẽ hay nghe người bán nói “hàng A”, “hàng B”. Đây không phải hạng chất lượng đẹp – xấu, mà là cách phân loại theo mức độ can thiệp của con người vào viên ngọc.
Type A – tự nhiên
Ngọc chỉ được cắt, mài, đánh bóng và có thể phủ một lớp sáp mỏng bề mặt — cách làm truyền thống. Cấu trúc và màu sắc bên trong hoàn toàn tự nhiên. Đây là loại giữ giá trị lâu dài.
Type B – tẩy axit, bơm keo
Ngọc có nhiều tạp chất được ngâm axit để tẩy vết bẩn, sau đó bơm keo polymer vào các khe hở để làm đầy và tăng độ trong. Nhìn bề ngoài có thể rất đẹp, nhưng keo có thể lão hoá, ngả vàng theo thời gian và cấu trúc ngọc yếu đi.
Type C – nhuộm màu
Ngọc được nhuộm để có màu xanh, tím… đậm hơn. Màu nhuộm thường nằm dọc theo các vết nứt, khe hạt và có thể phai dần. Thực tế còn có loại B+C: vừa tẩy – bơm keo vừa nhuộm.
Phân biệt thế nào?
Bằng mắt thường, kể cả người có kinh nghiệm cũng khó khẳng định chắc chắn, nhất là với Type B chất lượng cao. Các phòng giám định dùng quang phổ hồng ngoại để phát hiện keo polymer và quang phổ hấp thụ để phát hiện thuốc nhuộm.
- Hỏi người bán: “Món này Type A không? Có giấy kiểm định không?”
- Đọc giấy kiểm định: tìm dòng kết luận về xử lý (tự nhiên / đã xử lý) và đối chiếu kích thước, khối lượng với món đồ.
- Cẩn trọng với món cẩm thạch màu xanh rất đậm, rất trong nhưng giá rẻ bất thường.
Không phải cứ đã xử lý là xấu
Ngọc đã xử lý vẫn có thể là món trang sức đẹp với giá dễ tiếp cận — miễn là người bán nói rõ và giá tương xứng. Tại Linh Khí Đất Việt, tình trạng xử lý được ghi trong bảng thông số từng sản phẩm; món có giấy kiểm định sẽ kèm số giấy để bạn tự tra cứu. Xem các mẫu cẩm thạch – phỉ thúy.
